Onderhandelen over een vaststellingsovereenkomst

Heeft u een vaststellingsovereenkomst ontvangen? Dan is onderhandelen bijna altijd mogelijk en vaak ook zeer de moeite waard. Gemiddeld levert onderhandelen een 50 tot 100% hogere ontslagvergoeding op. In deze uitgebreide gids leert u hoe u succesvol kunt onderhandelen over uw vaststellingsovereenkomst.

Waarom onderhandelen over uw VSO?

Een vaststellingsovereenkomst is een overeenkomst tussen u en uw werkgever. Het is geen eenzijdige beslissing van uw werkgever. Dit betekent dat u invloed heeft op de inhoud en de voorwaarden. Er zijn meerdere redenen waarom onderhandelen verstandig is:

• Het eerste voorstel is vrijwel nooit het beste voorstel
• Werkgevers rekenen erop dat werknemers zullen onderhandelen
• U kunt een aanzienlijk hogere vergoeding krijgen
• U kunt betere voorwaarden bedingen (opzegtermijn, concurrentiebeding, etc.)
• Onderhandelen kost niets en u riskeert niets

Bepaal uw onderhandelingspositie

Voordat u gaat onderhandelen, is het essentieel om uw positie te bepalen. Hoe sterker uw positie, hoe meer u kunt bereiken.

Wie wil het ontslag?

De belangrijkste vraag is: wie wil het ontslag? Als uw werkgever graag wil dat u vertrekt, is uw onderhandelingspositie veel sterker dan wanneer u zelf weg wilt.

Wat is de ontslagreden?

Als u weet wat de reden voor het ontslag is, kunt u inschatten of uw werkgever u ook daadwerkelijk zou kunnen ontslaan zonder vaststellingsovereenkomst. Bij een zwakke ontslagreden is uw positie sterker.

Sterke positie:

• Reorganisatie zonder goede onderbouwing
• Geen dossieropbouw bij vermeend disfunctioneren
• Verstoorde arbeidsrelatie door toedoen werkgever
• Langdurig dienstverband

Zwakkere positie:

• Duidelijk disfunctioneren met dossier
• Ernstig plichtsverzuim
• Bedrijfseconomische noodzaak die goed onderbouwd is

Waar kunt u over onderhandelen?

Vrijwel alle onderdelen van een vaststellingsovereenkomst zijn bespreekbaar. De belangrijkste onderhandelingspunten zijn:

1. De ontslagvergoeding

Dit is vaak het belangrijkste punt. De hoogte van de vergoeding is afhankelijk van meerdere factoren:

• De wettelijke transitievergoeding (maximaal €98.000)
• Uw dienstjaren en maandsalaris
• De reden van het ontslag
• Uw onderhandelingspositie
• De draagkracht van de werkgever

Een goede vuistregel is dat u minimaal de transitievergoeding moet krijgen, en vaak meer. Bij een sterke positie kunt u het dubbele of meer vragen.

2. De einddatum en opzegtermijn

De einddatum bepaalt wanneer uw dienstverband eindigt. Belangrijk hierbij:

• Houd rekening met de fictieve opzegtermijn voor uw WW-uitkering
• Een langere opzegtermijn met vrijstelling van werk kan gunstig zijn
• U ontvangt dan langer salaris en bouwt pensioen op

3. Vrijstelling van werk

Vaak wordt in een vaststellingsovereenkomst opgenomen dat u wordt vrijgesteld van werk gedurende de opzegtermijn. Dit geeft u de tijd om te solliciteren terwijl u nog salaris ontvangt.

4. Het concurrentiebeding

Als er een concurrentiebeding in uw arbeidsovereenkomst staat, kunt u onderhandelen over:

• Volledig laten vervallen van het beding
• Beperken in duur of geografisch gebied
• Omzetten naar een relatiebeding

5. Het relatiebeding

Ook het relatiebeding kan worden besproken. U kunt vragen om het beding te schrappen of te beperken.

6. Het getuigschrift

Een positief getuigschrift kan helpen bij het vinden van een nieuwe baan. U kunt afspreken dat:

• U een positief getuigschrift ontvangt
• De tekst vooraf wordt afgestemd
• U het concept mag goedkeuren

7. Juridische kosten

Veel werkgevers zijn bereid om een bijdrage te betalen voor juridische kosten. Vraag hiernaar als dit niet in het voorstel staat. Bedragen van €500 tot €1.500 zijn gebruikelijk.

8. Outplacement en scholing

U kunt vragen om:

• Een outplacementtraject ter waarde van enkele duizenden euro's
• Een opleidingsbudget voor cursussen of trainingen
• Coaching of loopbaanbegeleiding

Dit soort secundaire voorwaarden zijn soms makkelijker te krijgen dan extra geld, omdat ze voor de werkgever fiscaal aantrekkelijker kunnen zijn.

9. Bonus en vakantiegeld

Zorg dat afspraken over pro rata bonus, vakantiegeld en vakantiedagen correct in de overeenkomst staan. Dit zijn rechten die u heeft opgebouwd.

10. Bedrijfseigendommen

Vaak mag u bepaalde bedrijfseigendommen houden, zoals:

• Laptop of telefoon
• Lease-auto (eventueel overnemen)
• Andere materialen

Onderhandelingsstrategieën

Succesvol onderhandelen vereist een goede strategie. Hier zijn de belangrijkste tips:

1. Laat de werkgever het eerste bod doen

Als u zelf met een voorstel komt, verzwakt u uw positie. Laat altijd eerst de werkgever met een voorstel komen. Vaak is het eerste bod lager dan wat de werkgever uiteindelijk bereid is te betalen.

2. Teken nooit direct

Teken een vaststellingsovereenkomst nooit op de dag dat u deze ontvangt. Neem de tijd om het document te bestuderen en juridisch advies in te winnen. Uw werkgever moet u deze tijd geven.

3. Steek hoog in

Bij onderhandelen geldt: hoog insteken en uitkomen in het midden. Als u vraagt wat u werkelijk wilt, krijgt u vaak minder. Vraag dus meer dan u verwacht te krijgen.

4. Blijf rustig en professioneel

Het heeft geen zin om boos of vijandig te worden. Dit leidt tot onnodig lange discussies en schaadt de relatie. Onderhandel op een respectvolle manier – u probeert samen een regeling te treffen.

5. Onderbouw uw verzoeken

Leg uit waarom u vindt dat u recht heeft op meer. Benoem factoren zoals:

• Uw lange dienstverband en loyaliteit
• Uw leeftijd en positie op de arbeidsmarkt
• De reden van het ontslag
• Wat u zou mislopen door het ontslag

6. Vraag naar alternatieven

Als de werkgever niet wil bewegen op een bepaald punt, vraag dan naar alternatieven. Misschien is er geen ruimte voor meer geld, maar wel voor een langere opzegtermijn of outplacement.

7. Zet alles op papier

Mondelinge toezeggingen zijn waardeloos als ze niet in de vaststellingsovereenkomst worden opgenomen. Vraag altijd om afspraken schriftelijk vast te leggen.

8. Schakel een jurist in

Een arbeidsrechtjurist kent de gebruikelijke voorwaarden en kan u helpen bij het onderhandelen. Bovendien nemen werkgevers een jurist serieuzer dan een werknemer die zelf onderhandelt. De kosten van juridische bijstand worden vaak door de werkgever vergoed.

Veelgemaakte fouten bij onderhandelen

Vermijd deze veelgemaakte fouten:

1. Direct akkoord gaan

Veel werknemers gaan te snel akkoord uit angst om de overeenkomst kwijt te raken. Dit is bijna nooit nodig. De werkgever wil ook tot een regeling komen.

2. Emotioneel reageren

Een ontslag is emotioneel, maar laat dit uw onderhandelingen niet beïnvloeden. Neem de tijd om te kalmeren voordat u reageert.

3. Geen juridisch advies inwinnen

Een jurist kan vaak veel meer bereiken dan u zelf. Bovendien voorkomt juridisch advies dat u belangrijke zaken over het hoofd ziet.

4. Te snel opgeven

Als de werkgever 'nee' zegt, betekent dit niet dat er geen ruimte is. Vaak is er na wat doorvragen toch beweging mogelijk.

5. Focussen op één punt

Kijk naar het totaalplaatje. Misschien is er op de vergoeding geen ruimte, maar wel op andere punten die voor u waardevol zijn.

Stap-voor-stap onderhandelen

Stap 1: Ontvangst vaststellingsovereenkomst

U ontvangt de vaststellingsovereenkomst. Teken niet direct. Vraag bedenktijd als uw werkgever druk uitoefent.

Stap 2: Analyse

Bestudeer de overeenkomst grondig. Let op alle onderdelen: vergoeding, einddatum, opzegtermijn, bedingen, etc.

Stap 3: Juridisch advies

Laat de overeenkomst controleren door een jurist. Deze kan u wijzen op missende punten en verbeterpotentieel.

Stap 4: Voorbereiding

Bepaal uw onderhandelingspositie en maak een lijst van punten die u wilt bespreken.

Stap 5: Onderhandeling

Bespreek uw punten met uw werkgever of laat dit doen door uw jurist. Wees bereid tot geven en nemen.

Stap 6: Definitieve overeenkomst

Als u tot overeenstemming komt, ontvang u een aangepaste vaststellingsovereenkomst. Controleer of alle afspraken correct zijn opgenomen.

Stap 7: Ondertekening

Teken de definitieve overeenkomst. Onthoud dat u daarna nog 14 dagen bedenktijd heeft.

Hoeveel kunt u bereiken?

De resultaten van onderhandelen variëren, maar gemiddeld:

• 50-100% hogere ontslagvergoeding
• Gunstigere opzegtermijn
• Vervallen of beperken van concurrentiebeding
• Vergoeding van juridische kosten
• Outplacement of opleidingsbudget

In concrete bedragen kan dit betekenen: van €10.000 naar €20.000, of van €50.000 naar €75.000. De exacte resultaten hangen af van uw specifieke situatie.

Veelgestelde vragen

Kan mijn werkgever het aanbod intrekken als ik onderhandel?

Theoretisch is dit mogelijk, maar in de praktijk gebeurt dit zelden. Werkgevers die een vaststellingsovereenkomst aanbieden, willen graag tot een regeling komen. Onderhandelen is normaal en verwacht.

Hoelang duurt het onderhandelingsproces?

Dit varieert van enkele dagen tot enkele weken. Complexe onderhandelingen kunnen langer duren. Houd rekening met deze tijd in uw planning.

Wat als we er niet uitkomen?

Als u er niet uitkomt, kunt u besluiten om niet te tekenen. Uw werkgever zal dan moeten kiezen: een verbeterd aanbod doen of een andere ontslagroute kiezen (UWV of kantonrechter).

Moet ik een jurist inschakelen?

Dit is niet verplicht, maar wel aan te raden. Een jurist kent de gebruikelijke voorwaarden en kan u helpen om het maximale te bereiken. De kosten worden vaak door de werkgever vergoed.

Wat als mijn werkgever zegt dat het bod final is?

Een 'final offer' is vaak niet zo final als wordt gesuggereerd. Blijf onderhandelen of vraag naar andere voorwaarden als er op de vergoeding geen ruimte is.