Het UWV speelt een cruciale rol bij ontslag en vaststellingsovereenkomsten. Als uitvoeringsinstantie bepaalt het UWV of u in aanmerking komt voor een WW-uitkering na beëindiging van uw dienstverband. Een goed opgestelde vaststellingsovereenkomst zorgt ervoor dat uw WW-rechten behouden blijven. In dit artikel leest u alles over de relatie tussen het UWV en vaststellingsovereenkomsten.
Wat is het UWV?
Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) is de Nederlandse overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor de uitvoering van werknemersverzekeringen. Dit omvat onder andere de Werkloosheidswet (WW), de Ziektewet (ZW), de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) en de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong).
Bij ontslag heeft het UWV twee belangrijke functies:
- Ontslagvergunningen verlenen: Bij bedrijfseconomisch ontslag of langdurige arbeidsongeschiktheid moet de werkgever eerst toestemming vragen aan het UWV
- WW-uitkeringen beoordelen: Na ontslag bepaalt het UWV of u recht heeft op een werkloosheidsuitkering
De twee ontslagroutes via het UWV
Werkgevers kunnen niet zomaar een werknemer ontslaan. De wet schrijft voor dat zij via twee routes toestemming kunnen krijgen: via het UWV of via de kantonrechter. De route via het UWV is bedoeld voor specifieke ontslaggronden.
Bedrijfseconomisch ontslag
Wanneer een werkgever wegens bedrijfseconomische redenen werknemers moet ontslaan, moet hij een ontslagvergunning aanvragen bij het UWV. Dit geldt bij:
- Slechte financiële situatie van het bedrijf
- Werkvermindering of omzetdaling
- Reorganisatie of herstructurering
- Bedrijfssluiting of verplaatsing
- Technologische veranderingen
De werkgever moet uitgebreid onderbouwen waarom ontslag noodzakelijk is. Het UWV toetst of de redenen legitiem zijn en of de juiste selectie van werknemers is gemaakt volgens het afspiegelingsbeginsel.
Langdurige arbeidsongeschiktheid
Bij langdurige ziekte van een werknemer kan de werkgever pas na twee jaar ziekte een ontslagvergunning aanvragen bij het UWV. Voorwaarden zijn:
- De werknemer is minimaal 104 weken ziek
- Herstel binnen 26 weken is niet te verwachten
- Herplaatsing in een passende functie is niet mogelijk
- De werkgever heeft voldoende re-integratie-inspanningen verricht
Let op bij ziekte
Teken tijdens de eerste twee jaar van ziekte nooit zomaar een vaststellingsovereenkomst. U kunt dan uw recht op een Ziektewet-uitkering en later mogelijk WIA-uitkering verspelen. Laat een vaststellingsovereenkomst bij ziekte altijd controleren door een jurist.
Vaststellingsovereenkomst versus UWV-procedure
Naar schatting wordt ruim 80% van alle dienstverbanden in Nederland beëindigd via een vaststellingsovereenkomst in plaats van via een UWV-procedure. Dit heeft verschillende redenen:
Voordelen voor de werkgever
- Snelheid: Een vaststellingsovereenkomst kan binnen enkele dagen worden gesloten, terwijl een UWV-procedure weken tot maanden kan duren
- Zekerheid: Bij een vaststellingsovereenkomst is het resultaat vooraf bekend, bij het UWV is er altijd een risico op afwijzing
- Kosten: Een UWV-procedure vergt veel tijd en administratie, wat kosten met zich meebrengt
- Geen dossieropbouw nodig: Het UWV stelt strenge eisen aan het personeelsdossier, bij een vaststellingsovereenkomst is dit minder relevant
Voordelen voor de werknemer
- Onderhandelingsruimte: Bij een vaststellingsovereenkomst kunt u onderhandelen over voorwaarden
- Hogere vergoeding: Vaak ontvangt u meer dan alleen de wettelijke transitievergoeding
- WW-behoud: Bij een goed opgestelde overeenkomst behoudt u uw WW-rechten
- Geen procedure: U hoeft niet door een onzekere en stressvolle procedure
- Getuigschrift: U kunt afspraken maken over een positief getuigschrift
WW-uitkering na vaststellingsovereenkomst
Een van de belangrijkste zorgen bij het tekenen van een vaststellingsovereenkomst is de WW-uitkering. Veel werknemers vragen zich af: krijg ik nog wel WW als ik zelf akkoord ga met ontslag? Het antwoord is: ja, mits de vaststellingsovereenkomst aan bepaalde voorwaarden voldoet.
Voorwaarden voor WW-veilige vaststellingsovereenkomst
Om uw WW-rechten te behouden, moet de vaststellingsovereenkomst aan de volgende voorwaarden voldoen:
Vereisten voor WW-behoud
- Initiatief werkgever: Het initiatief voor de beëindiging moet uitgaan van de werkgever, niet van u
- Geen verwijtbaarheid: U mag geen ernstig verwijt te maken zijn voor het ontslag
- Opzegtermijn: De voor de werkgever geldende opzegtermijn moet worden gerespecteerd
- Neutrale ontslagreden: De ontslagreden moet neutraal zijn (bedrijfseconomisch, reorganisatie, verschil van inzicht)
Wanneer krijgt u geen WW?
In bepaalde situaties kunt u uw WW-rechten verspelen:
- Als u zelf ontslag neemt of het initiatief voor beëindiging neemt
- Bij ontslag wegens ernstig verwijtbaar gedrag (diefstal, fraude, geweld)
- Als de opzegtermijn niet correct is verwerkt in de overeenkomst
- Bij tekenen tijdens ziekte zonder geldige reden
- Als u een passende baan weigert
De fictieve opzegtermijn
Een belangrijk begrip bij vaststellingsovereenkomsten is de fictieve opzegtermijn. Dit is de periode die het UWV hanteert voordat uw WW-uitkering ingaat. De fictieve opzegtermijn is gelijk aan de opzegtermijn die uw werkgever zou moeten hanteren bij een reguliere opzegging.
In de praktijk betekent dit:
- De einddatum in de vaststellingsovereenkomst moet rekening houden met deze opzegtermijn
- Als de einddatum te vroeg is, krijgt u pas later WW (na afloop van de fictieve opzegtermijn)
- U ontvangt dan dus een periode geen inkomen
Een ervaren jurist zorgt ervoor dat de einddatum correct wordt berekend, zodat er geen gat ontstaat tussen uw laatste salaris en uw WW-uitkering.
Hoe beoordeelt het UWV uw WW-aanvraag?
Nadat u een vaststellingsovereenkomst heeft getekend en uw dienstverband is geëindigd, vraagt u WW aan bij het UWV. Het UWV beoordeelt dan:
Stap 1: Wekeneis
U moet in de 36 weken voordat u werkloos werd, minimaal 26 weken hebben gewerkt. Eén week telt mee als u minimaal één uur heeft gewerkt.
Stap 2: Arbeidsverleden
Voor de duur van uw WW-uitkering telt uw totale arbeidsverleden mee. Hoe langer u heeft gewerkt, hoe langer uw WW-uitkering duurt (maximaal 24 maanden).
Stap 3: Verwijtbaarheidstoets
Het UWV controleert of u verwijtbaar werkloos bent geworden. Hierbij kijkt men naar:
- De reden van ontslag zoals vermeld in de vaststellingsovereenkomst
- Of het initiatief bij de werkgever lag
- Of u geen ernstig verwijt treft
- Of de opzegtermijn correct is toegepast
Stap 4: Beschikbaarheid
U moet beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt en actief solliciteren. Het UWV controleert of u voldoet aan uw sollicitatieplicht.
Wat als het UWV uw WW-aanvraag afwijst?
Als het UWV uw WW-aanvraag afwijst vanwege de vaststellingsovereenkomst, heeft u een probleem. U zit dan zonder inkomen en moet in bezwaar gaan. Dit proces kan maanden duren en de uitkomst is onzeker.
Mogelijke gevolgen van een afwijzing:
- Geen inkomen gedurende de bezwaarprocedure
- Mogelijk definitief geen WW-recht
- U moet mogelijk terugvallen op bijstand
- Juridische kosten voor bezwaarprocedure
Voorkom problemen
Laat uw vaststellingsovereenkomst altijd controleren vóórdat u tekent. Achteraf fouten herstellen is vaak niet meer mogelijk. Een kleine investering vooraf kan duizenden euro's aan gemiste WW-uitkering schelen.
UWV en de ontslagvergunning
Soms kiest een werkgever ervoor om naast het aanbieden van een vaststellingsovereenkomst ook een ontslagvergunning aan te vragen bij het UWV. Dit wordt wel een "tweesporenbeleid" genoemd.
Waarom twee routes tegelijk?
- Onderhandelingsdruk: De werkgever kan zo meer druk uitoefenen tijdens onderhandelingen
- Zekerheid: Als de werknemer niet tekent, loopt de UWV-procedure door
- Tijdwinst: Mocht de vaststellingsovereenkomst niet lukken, is er al een procedure gestart
Wat betekent dit voor u?
Als werknemer hoeft u zich niet direct zorgen te maken als uw werkgever ook een UWV-procedure start. U kunt nog steeds onderhandelen over een vaststellingsovereenkomst. Als u tot overeenstemming komt, wordt de UWV-procedure ingetrokken.
Het kan zelfs in uw voordeel werken: de werkgever heeft kennelijk haast en is mogelijk bereid meer te bieden om tot een snelle regeling te komen.
Documenten die het UWV nodig heeft
Bij uw WW-aanvraag na een vaststellingsovereenkomst vraagt het UWV om de volgende documenten:
- De ondertekende vaststellingsovereenkomst
- Uw arbeidsovereenkomst
- Loonstroken van de laatste maanden
- Jaaropgave van uw werkgever
- Bewijs van uw arbeidsverleden (indien nodig)
Zorg dat u deze documenten bij de hand heeft wanneer u WW aanvraagt. Dit versnelt de behandeling van uw aanvraag.
Tips voor een WW-veilige vaststellingsovereenkomst
Om problemen met het UWV te voorkomen, zijn hier de belangrijkste aandachtspunten:
- Initiatief werkgever vastleggen: Zorg dat in de overeenkomst staat dat het initiatief voor beëindiging bij de werkgever ligt
- Neutrale ontslagreden: Vermijd verwijzingen naar verwijtbaar gedrag. Gebruik neutrale formuleringen zoals "verschil van inzicht" of "bedrijfseconomische omstandigheden"
- Correcte opzegtermijn: Laat de einddatum berekenen op basis van de juiste opzegtermijn
- Geen eigen schuld: Teken niet als u eigen schuld erkent of als er sprake is van verwijtbaar gedrag
- Niet tekenen bij ziekte: Teken niet tijdens de eerste twee jaar ziekte, tenzij een jurist dit adviseert
- Professionele controle: Laat de overeenkomst altijd controleren door een arbeidsrechtjurist
Veelgestelde vragen over UWV en vaststellingsovereenkomst
Moet ik de vaststellingsovereenkomst aan het UWV laten zien?
Ja, het UWV vraagt om een kopie van de vaststellingsovereenkomst bij uw WW-aanvraag. Zij beoordelen op basis hiervan of u recht heeft op WW.
Hoe lang duurt het voordat ik WW krijg na een vaststellingsovereenkomst?
Als de opzegtermijn correct is verwerkt, gaat uw WW direct in na de einddatum van uw dienstverband. De eerste betaling ontvangt u meestal binnen 4-6 weken na uw aanvraag.
Kan ik onderhandelen over een hogere WW-uitkering?
Nee, de hoogte van de WW-uitkering wordt bepaald door de wet en is niet onderhandelbaar. Wel kunt u in de vaststellingsovereenkomst onderhandelen over een hogere ontslagvergoeding.
Wat als ik al een nieuwe baan heb?
Als u direct aansluitend een nieuwe baan heeft, hoeft u geen WW aan te vragen. De vaststellingsovereenkomst moet wel WW-veilig zijn opgesteld, voor het geval de nieuwe baan niet doorgaat of u later toch werkloos wordt.
Conclusie
Het UWV speelt een belangrijke rol bij vaststellingsovereenkomsten. Als uitvoeringsinstantie bepaalt het UWV of u na ontslag recht heeft op een WW-uitkering. Een goed opgestelde vaststellingsovereenkomst zorgt ervoor dat u uw WW-rechten behoudt.
De belangrijkste voorwaarden voor WW-behoud zijn: het initiatief moet bij de werkgever liggen, u mag niet verwijtbaar werkloos zijn, en de opzegtermijn moet correct zijn verwerkt. Door uw vaststellingsovereenkomst vooraf te laten controleren door een specialist, voorkomt u problemen met het UWV en bent u verzekerd van uw WW-uitkering.