De WIA-uitkering is een belangrijke sociale voorziening voor werknemers die langdurig arbeidsongeschikt zijn. Als u een vaststellingsovereenkomst tekent terwijl u een WIA-uitkering ontvangt of hiervoor in aanmerking komt, heeft dit gevolgen voor uw inkomen. In dit artikel leest u alles over de relatie tussen WIA en vaststellingsovereenkomsten.
Wat is de WIA?
De WIA staat voor Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. Deze wet regelt de uitkering voor werknemers die na twee jaar ziekte nog steeds niet volledig kunnen werken. De WIA is de opvolger van de WAO en biedt een financieel vangnet voor langdurig arbeidsongeschikten.
Om in aanmerking te komen voor een WIA-uitkering moet u:
- Minimaal twee jaar ziek zijn geweest
- Minstens 35% arbeidsongeschikt zijn verklaard door het UWV
- Voldoende re-integratie-inspanningen hebben verricht
Twee soorten WIA-uitkeringen: WGA en IVA
Binnen de WIA bestaan twee verschillende uitkeringen, afhankelijk van de mate en duurzaamheid van uw arbeidsongeschiktheid.
IVA-uitkering
De Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA) is bedoeld voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Dit betekent:
- U bent minimaal 80% arbeidsongeschikt
- De kans op herstel is zeer klein
- U kunt waarschijnlijk nooit meer werken
De IVA-uitkering bedraagt 75% van uw laatstverdiende loon (het dagloon) en duurt in principe tot uw AOW-leeftijd.
WGA-uitkering
De Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten (WGA) is bedoeld voor mensen die:
- Gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn (35-80%)
- Volledig arbeidsongeschikt zijn (80-100%) maar met kans op herstel
De WGA-uitkering is complexer en kent verschillende fasen:
Fasen van de WGA-uitkering
- Loongerelateerde uitkering: Eerste fase, gebaseerd op uw laatstverdiende loon. Duur afhankelijk van arbeidsverleden (maximaal 24 maanden)
- Loonaanvullingsuitkering: Als u voldoende werkt naar uw mogelijkheden, ontvangt u een aanvulling tot 70% van uw oude loon
- Vervolguitkering: Als u niet of onvoldoende werkt, krijgt u een lagere uitkering gebaseerd op het minimumloon
WIA-beslissing: vier categorieën
Na twee jaar ziekte beoordeelt het UWV uw arbeidsongeschiktheid. Er zijn vier mogelijke uitkomsten:
| Arbeidsongeschiktheid | Uitkering |
|---|---|
| Minder dan 35% | Geen WIA-uitkering |
| 35% tot 80% | WGA-uitkering |
| 80% tot 100% (met kans op herstel) | WGA-uitkering |
| Volledig en duurzaam (80-100%) | IVA-uitkering |
Vaststellingsovereenkomst tijdens de eerste twee jaar ziekte
De eerste twee jaar van uw ziekte bent u wettelijk beschermd tegen ontslag. Uw werkgever moet uw loon doorbetalen en mag u niet ontslaan vanwege ziekte. Toch kan het gebeuren dat uw werkgever u een vaststellingsovereenkomst aanbiedt.
Waarschuwing: niet tekenen bij ziekte
Als u korter dan twee jaar ziek bent, is het tekenen van een vaststellingsovereenkomst zeer risicovol. U kunt uw recht op een Ziektewet-uitkering en later WIA-uitkering verspelen. Het UWV kan oordelen dat u "verwijtbaar werkloos" bent geworden en uw uitkering weigeren.
Risico's bij tekenen binnen twee jaar
- Verlies van recht op Ziektewet-uitkering
- Geen WIA-beoordeling na twee jaar
- Mogelijk geen WW-uitkering door ziekte
- Geen loondoorbetaling meer
- Financiële problemen door inkomensverlies
Vaststellingsovereenkomst na twee jaar ziekte
Na twee jaar ziekte verandert de situatie. De ontslagbescherming vervalt en uw werkgever mag u ontslaan wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. Op dit moment kan een vaststellingsovereenkomst wel een goede optie zijn.
Voorwaarden voor veilig tekenen
Om uw WIA-rechten te behouden bij het tekenen van een vaststellingsovereenkomst na twee jaar ziekte, moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:
- Twee jaar ziek: U moet aantoonbaar minimaal twee jaar arbeidsongeschikt zijn geweest
- Re-integratie voltooid: Zowel u als uw werkgever moet voldoende re-integratie-inspanningen hebben verricht
- WIA-beoordeling: Het UWV heeft uw arbeidsongeschiktheid beoordeeld en u bent minstens 35% arbeidsongeschikt verklaard
- Geen herstel verwacht: Er is geen zicht op spoedig herstel van uw ziekte
Voordelen van een vaststellingsovereenkomst na twee jaar
- Transitievergoeding: U heeft recht op de transitievergoeding
- Onderhandelingsruimte: U kunt onderhandelen over een hogere vergoeding
- Duidelijkheid: Zekerheid over einddatum en voorwaarden
- WIA behouden: Uw WIA-uitkering blijft intact
Gevolgen voor WGA-uitkering bij vaststellingsovereenkomst
Als u een WGA-uitkering ontvangt en een vaststellingsovereenkomst tekent, heeft dit gevolgen voor uw uitkering. Het is belangrijk om deze gevolgen te begrijpen voordat u tekent.
Einde loongerelateerde uitkering
Zolang u werkt, ontvangt u naast uw WGA-uitkering ook loon van uw werkgever. De WGA vult dit aan. Als uw dienstverband eindigt door een vaststellingsovereenkomst, stopt ook dit loon.
Van loonaanvullingsuitkering naar vervolguitkering
Als uw baan eindigt en u geen nieuw werk vindt, kunt u uw WGA-loonaanvullingsuitkering verliezen. U komt dan in de WGA-vervolguitkering terecht. Deze vervolguitkering is gebaseerd op het minimumloon en is dus lager dan de loonaanvullingsuitkering die gebaseerd is op uw oude loon.
Let op: inkomensachteruitgang
Het tekenen van een vaststellingsovereenkomst met een WGA-uitkering kan leiden tot een aanzienlijke inkomensachteruitgang. Bereken vooraf wat de financiële gevolgen zijn en weeg dit mee in uw beslissing.
Gevolgen voor IVA-uitkering bij vaststellingsovereenkomst
Bij een IVA-uitkering is de situatie anders. Omdat u volledig en duurzaam arbeidsongeschikt bent, werkt u doorgaans niet meer. In de zeldzame gevallen dat u wel nog werkt met een IVA-uitkering, heeft het beëindigen van het dienstverband minder impact op uw uitkering.
De IVA-uitkering blijft 75% van uw dagloon, ongeacht of u werkt of niet. Het beëindigen van eventueel werk heeft dus geen invloed op de hoogte van uw IVA.
Transitievergoeding bij WIA
Ook als u arbeidsongeschikt bent en een WIA-uitkering ontvangt, heeft u recht op de transitievergoeding als uw dienstverband eindigt. Dit geldt zowel bij ontslag via het UWV als bij een vaststellingsovereenkomst.
Compensatieregeling voor werkgevers
Werkgevers kunnen de betaalde transitievergoeding aan langdurig zieke werknemers gecompenseerd krijgen van het UWV. Dit maakt werkgevers vaak bereid om de volledige transitievergoeding te betalen bij een vaststellingsovereenkomst.
Berekening transitievergoeding
De transitievergoeding bij WIA wordt berekend op basis van:
- De duur van het dienstverband (inclusief de ziekteperiode)
- Uw laatstverdiende salaris vóór de ziekte (het volledige loon, niet het verlaagde ziekteloon)
Slapend dienstverband en vaststellingsovereenkomst
Sommige werkgevers houden het dienstverband na twee jaar ziekte "slapend". Dit betekent dat u formeel nog in dienst bent, maar geen loon meer ontvangt en niet meer werkt. Dit deed men om de transitievergoeding te ontlopen.
De Hoge Raad heeft bepaald dat werkgevers verplicht zijn om op verzoek van de werknemer mee te werken aan beëindiging van een slapend dienstverband, met betaling van de transitievergoeding. U kunt dus via een vaststellingsovereenkomst uw slapend dienstverband beëindigen en de transitievergoeding ontvangen.
Minder dan 35% arbeidsongeschikt
Als u na twee jaar ziekte minder dan 35% arbeidsongeschikt wordt verklaard, heeft u geen recht op een WIA-uitkering. U valt dan terug op uw werkgever of op een WW-uitkering.
Terugkeer naar werk
Bij minder dan 35% arbeidsongeschiktheid bent u in principe geschikt om te werken, eventueel in aangepast werk. Uw werkgever moet onderzoeken of u kunt terugkeren in uw eigen functie of een andere passende functie.
Ontslag en vaststellingsovereenkomst
Als terugkeer niet mogelijk is, kan de werkgever proberen u te ontslaan of een vaststellingsovereenkomst aanbieden. Let op: u bent dan niet meer ziek in de zin van de wet, dus de normale regels voor vaststellingsovereenkomsten gelden.
Tips bij vaststellingsovereenkomst en WIA
- Wacht de WIA-beslissing af: Teken pas een vaststellingsovereenkomst nadat het UWV uw arbeidsongeschiktheid heeft vastgesteld
- Bereken de financiële gevolgen: Wat betekent ontslag voor uw WGA-uitkering?
- Onderhandel over de vergoeding: De werkgever krijgt compensatie, dus er is ruimte voor onderhandeling
- Let op de einddatum: Zorg dat de einddatum correct is verwerkt
- Schakel hulp in: Laat de overeenkomst controleren door een specialist
Veelgestelde vragen
Kan ik een vaststellingsovereenkomst tekenen als ik ziek ben?
Binnen de eerste twee jaar ziekte is dit zeer risicovol en meestal af te raden. Na twee jaar ziekte, wanneer u een WIA-uitkering heeft, kan het wel veilig zijn mits aan de voorwaarden is voldaan.
Behoud ik mijn WIA-uitkering als ik teken?
Ja, uw WIA-uitkering (WGA of IVA) blijft bestaan na het tekenen van een vaststellingsovereenkomst. Wel kan de hoogte van een WGA-uitkering veranderen als u geen werk meer heeft.
Heb ik recht op transitievergoeding met een WIA-uitkering?
Ja, ook met een WIA-uitkering heeft u recht op de volledige transitievergoeding. De werkgever kan deze vaak gecompenseerd krijgen van het UWV.
Wat als ik minder dan 35% arbeidsongeschikt ben?
Dan heeft u geen recht op een WIA-uitkering. U kunt wel in aanmerking komen voor WW, mits de vaststellingsovereenkomst WW-veilig is opgesteld en u beschikbaar bent voor de arbeidsmarkt.
Conclusie
De combinatie van WIA en vaststellingsovereenkomst is complex. Het belangrijkste advies is: teken nooit een vaststellingsovereenkomst tijdens de eerste twee jaar van ziekte. Na twee jaar, wanneer u een WIA-uitkering heeft, kan een vaststellingsovereenkomst wel een goede optie zijn.
Let wel op de gevolgen voor uw WGA-uitkering: als u geen nieuw werk vindt, kan uw uitkering dalen. Laat een vaststellingsovereenkomst bij arbeidsongeschiktheid altijd controleren door een specialist die ervaring heeft met WIA-vraagstukken.