VSO ontslag is een veelgebruikte term voor ontslag via een vaststellingsovereenkomst. Bij deze vorm van ontslag maken werkgever en werknemer samen afspraken over de beëindiging van het dienstverband. Ongeveer 80% van alle ontslagzaken in Nederland wordt op deze manier afgehandeld. In dit artikel leggen we uit hoe VSO ontslag precies werkt, waar u op moet letten en hoe u uw rechten optimaal beschermt.
Wat is VSO ontslag precies?
VSO staat voor vaststellingsovereenkomst. Bij VSO ontslag wordt de arbeidsovereenkomst beëindigd met wederzijds goedvinden. Dit betekent dat zowel de werkgever als de werknemer akkoord gaan met het eindigen van het dienstverband. De gemaakte afspraken worden vastgelegd in een schriftelijk document: de vaststellingsovereenkomst.
Het grote verschil met andere vormen van ontslag is dat er geen procedure bij het UWV of de kantonrechter nodig is. De werkgever hoeft geen ontslagvergunning aan te vragen en de rechter hoeft de arbeidsovereenkomst niet te ontbinden. Dit maakt VSO ontslag voor beide partijen vaak sneller en minder belastend.
Een vaststellingsovereenkomst wordt ook wel beëindigingsovereenkomst genoemd. Juridisch gezien is er een klein verschil tussen deze termen, maar in de praktijk worden ze door elkaar gebruikt. Het belangrijkste is dat u als werknemer begrijpt wat u tekent en welke rechten u heeft.
Waarom kiezen werkgevers voor VSO ontslag?
Voor werkgevers heeft VSO ontslag verschillende voordelen. De belangrijkste zijn:
- Snelheid: Een ontslagprocedure via het UWV of de kantonrechter kan maanden duren. Met een vaststellingsovereenkomst kan het ontslag binnen enkele weken geregeld zijn.
- Zekerheid: Bij een procedure is de uitkomst onzeker. De rechter kan het ontslag weigeren of een hogere vergoeding toekennen. Bij een VSO weten beide partijen waar ze aan toe zijn.
- Discretie: Een ontslagprocedure is openbaar. Een vaststellingsovereenkomst blijft vertrouwelijk tussen werkgever en werknemer.
- Flexibiliteit: In een VSO kunnen partijen afspraken maken die bij een procedure niet mogelijk zouden zijn, zoals een langere vrijstelling van werk of bijzondere afspraken over getuigschriften.
Omdat werkgevers graag VSO ontslag gebruiken, heeft u als werknemer vaak een goede onderhandelingspositie. De werkgever wil immers iets van u, namelijk uw handtekening onder de overeenkomst.
Uw rechten bij VSO ontslag
Als werknemer heeft u bij VSO ontslag belangrijke rechten die u moet kennen en beschermen. Het is cruciaal dat u deze rechten begrijpt voordat u een vaststellingsovereenkomst tekent.
U bent niet verplicht te tekenen
Het allerbelangrijkste om te weten: u bent nooit verplicht om akkoord te gaan met een vaststellingsovereenkomst. Uw werkgever kan u niet dwingen om te tekenen. Als u weigert, moet de werkgever de formele ontslagroute via het UWV of de kantonrechter volgen. Dit geeft u onderhandelingsruimte.
Bedenktijd van 14 of 21 dagen
Na het tekenen van een vaststellingsovereenkomst heeft u wettelijk 14 dagen bedenktijd. Binnen deze periode kunt u de overeenkomst zonder opgaaf van reden ontbinden. U hoeft hiervoor alleen een schriftelijke verklaring aan uw werkgever te sturen.
Let op: als de bedenktijd niet in de vaststellingsovereenkomst staat vermeld, wordt deze automatisch verlengd naar 21 dagen. Een goede VSO vermeldt altijd de bedenktermijn expliciet.
Tip: Gebruik uw bedenktijd
Teken nooit direct. Vraag altijd bedenktijd en laat de overeenkomst door een specialist controleren. Zelfs als u al heeft getekend, kunt u binnen de bedenktermijn nog terugkomen op uw beslissing.
Recht op juridisch advies
U heeft altijd het recht om juridisch advies in te winnen voordat u tekent. Sterker nog, veel werkgevers nemen in de vaststellingsovereenkomst op dat zij een vergoeding betalen voor juridische bijstand. Dit wordt vaak de juridische kosten clausule genoemd en varieert doorgaans tussen de 500 en 1500 euro exclusief btw.
WW-uitkering behouden bij VSO ontslag
Een van de grootste zorgen bij VSO ontslag is de vraag of u uw WW-rechten behoudt. Het goede nieuws: met een correct opgestelde vaststellingsovereenkomst behoudt u gewoon uw recht op WW-uitkering. Hiervoor moet de VSO aan bepaalde voorwaarden voldoen.
Voorwaarden voor WW-veilig ontslag
Om uw WW-rechten te behouden, moet de vaststellingsovereenkomst aan de volgende criteria voldoen:
- Initiatief werkgever: In de VSO moet duidelijk staan dat het initiatief voor het ontslag van de werkgever is uitgegaan. Dit is essentieel voor het UWV.
- Geen verwijtbaarheid: Er mag u als werknemer geen verwijt worden gemaakt. Er mag dus geen sprake zijn van een dringende reden voor ontslag.
- Correcte opzegtermijn: De einddatum moet rekening houden met de geldende opzegtermijn. Anders krijgt u een wachttijd voordat uw WW-uitkering ingaat.
- Geen benadelingshandeling: U mag uzelf niet benadelen. Daarom is het bijvoorbeeld zeer onverstandig om een VSO te tekenen terwijl u ziek bent.
Waarschuwing bij ziekte
Teken nooit een vaststellingsovereenkomst als u ziek bent. Het UWV beschouwt dit als een benadelingshandeling, waardoor u geen WW-uitkering ontvangt. U heeft tijdens ziekte bovendien ontslagbescherming door het opzegverbod. Raadpleeg altijd een specialist als u ziek bent en een VSO krijgt aangeboden.
De fictieve opzegtermijn
Bij VSO ontslag speelt de fictieve opzegtermijn een belangrijke rol voor uw WW-uitkering. Als de einddatum in de VSO korter is dan de wettelijke of contractuele opzegtermijn, dan moet u wachten met uw WW-aanvraag. Deze wachttijd heet de fictieve opzegtermijn.
Stel dat uw opzegtermijn twee maanden is, maar de VSO bepaalt dat u over een maand uit dienst gaat. Dan ontvangt u pas een maand later uw eerste WW-uitkering. Het is dus belangrijk om bij de onderhandelingen rekening te houden met de opzegtermijn.
De ontslagvergoeding bij VSO ontslag
Een belangrijk onderdeel van VSO ontslag is de ontslagvergoeding. Hoewel u bij een vaststellingsovereenkomst formeel geen recht heeft op de wettelijke transitievergoeding, is het gebruikelijk dat werkgevers een vergoeding aanbieden.
Transitievergoeding als ondergrens
De transitievergoeding dient vaak als minimumvergoeding bij onderhandelingen. Deze bedraagt een derde maandsalaris per gewerkt jaar. In de praktijk is er vaak ruimte om meer te onderhandelen, vooral als de werkgever een sterke wens heeft om snel tot overeenstemming te komen.
Factoren die de vergoeding beïnvloeden
De hoogte van uw ontslagvergoeding hangt af van verschillende factoren:
- Ontslagreden: Bij reorganisatie of disfunctioneren zonder goed dossier staat u sterker dan bij een terechte dringende reden.
- Dienstjaren: Hoe langer u in dienst bent, hoe hoger de vergoeding doorgaans uitvalt.
- Leeftijd: Oudere werknemers hebben vaak een slechtere arbeidsmarktpositie, wat kan leiden tot een hogere vergoeding.
- Arbeidsmarktpositie: Als u moeilijk een nieuwe baan zult vinden, is dat een argument voor een hogere vergoeding.
- Dossieropbouw werkgever: Als de werkgever een zwak dossier heeft, verbetert dat uw onderhandelingspositie.
Bruto of netto vergoeding
Let op: een ontslagvergoeding is bruto. U betaalt hier belasting over. Dit kan oplopen tot meer dan 50% bij hogere bedragen. Vraag daarom altijd wat de netto vergoeding is of laat dit berekenen door een specialist.
Belangrijke onderdelen van de vaststellingsovereenkomst
Een vaststellingsovereenkomst bevat veel meer dan alleen de ontslagvergoeding. Het is belangrijk dat u alle onderdelen begrijpt en controleert.
Einddatum en opzegtermijn
De einddatum bepaalt wanneer uw dienstverband officieel eindigt. Zorg dat deze datum rekening houdt met de opzegtermijn om problemen met uw WW-uitkering te voorkomen.
Vrijstelling van werk
Vaak wordt overeengekomen dat u tot de einddatum vrijgesteld bent van werk. U ontvangt dan wel gewoon uw salaris. Dit geeft u de tijd om te solliciteren naar een nieuwe baan.
Vakantiedagen en vakantiegeld
Openstaande vakantiedagen en opgebouwd vakantiegeld moeten worden uitbetaald bij het einde van het dienstverband. Controleer of dit correct in de VSO is opgenomen.
Concurrentiebeding en relatiebeding
Als u een concurrentiebeding of relatiebeding heeft, is het verstandig om in de VSO te laten opnemen dat dit komt te vervallen. Anders kunt u mogelijk beperkt worden in uw nieuwe carrière.
Finale kwijting
De finale kwijting clausule bepaalt dat beide partijen na uitvoering van de VSO niets meer van elkaar te vorderen hebben. Controleer goed wat hieronder valt en wat eventueel is uitgezonderd.
Getuigschrift en referenties
Vraag om afspraken over een positief getuigschrift en goede referenties. Dit kan cruciaal zijn voor uw volgende sollicitaties.
Het onderhandelingsproces
VSO ontslag is geen eenrichtingsverkeer. Er is bijna altijd ruimte voor onderhandeling. Hier volgen tips voor een succesvolle onderhandeling.
Neem de tijd
Laat u niet onder druk zetten om snel te tekenen. Vraag bedenktijd en gebruik die ook. Een werkgever die echt haast heeft, zal bereid zijn om concessies te doen.
Ken uw waarde
Bereid u goed voor op de onderhandeling. Weet wat uw rechten zijn, wat de minimale transitievergoeding zou zijn en welke argumenten u heeft voor een hogere vergoeding.
Vraag naar de reden
Begrijp waarom uw werkgever u wil ontslaan. Dit geeft inzicht in uw onderhandelingspositie. Bij een zwakke ontslagreden staat u sterker.
Schakel een specialist in
Een jurist die gespecialiseerd is in vaststellingsovereenkomsten kan u adviseren over uw positie en namens u onderhandelen. De kosten hiervoor worden vaak door de werkgever vergoed of kunnen in de VSO worden opgenomen.
Gemiddeld resultaat van onderhandelen
Uit de praktijk blijkt dat onderhandeling over vaststellingsovereenkomsten in de meeste gevallen leidt tot een substantieel beter resultaat. Gemiddeld weten werknemers met professionele begeleiding 50-100% meer te bereiken dan het eerste aanbod.
Veelgemaakte fouten bij VSO ontslag
Om u te helpen valkuilen te vermijden, zetten we de meest voorkomende fouten op een rij:
- Te snel tekenen: Neem altijd bedenktijd en laat de VSO controleren.
- Niet onderhandelen: Het eerste aanbod is zelden het beste aanbod.
- Tekenen tijdens ziekte: Dit kan uw WW-rechten in gevaar brengen.
- Opzegtermijn negeren: Dit kan leiden tot een wachttijd voor uw WW.
- Concurrentiebeding vergeten: Vraag altijd om vervallen van het beding.
- Geen juridisch advies: Laat altijd een specialist meekijken.
- Mondeling akkoord: Een VSO moet schriftelijk zijn om geldig te zijn.
Samenvatting: zo werkt VSO ontslag
VSO ontslag is een veelgebruikte manier om een arbeidsovereenkomst te beëindigen. Bij deze vorm van ontslag onderhandelen werkgever en werknemer samen over de voorwaarden, die worden vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst.
De belangrijkste punten om te onthouden:
- U bent nooit verplicht om een VSO te tekenen
- U heeft minimaal 14 dagen bedenktijd na ondertekening
- Een goed opgestelde VSO beschermt uw WW-rechten
- Er is vrijwel altijd ruimte voor onderhandeling
- Teken nooit als u ziek bent
- Laat de VSO altijd door een specialist controleren
Door goed geïnformeerd te zijn over uw rechten en de juiste stappen te nemen, kunt u ervoor zorgen dat uw VSO ontslag zo gunstig mogelijk verloopt.